Co to używki i dlaczego są niebezpieczne dla organizmu?

Z pewnością nie raz słyszałeś o używkach. Samo słowo nie wzbudza większego strachu, choć w rzeczywistości pod tą nazwą może kryć się wiele uzależniających i niebezpiecznych dla zdrowia substancji – tak jak: narkotyki, papierosy, dopalacze, czy alkohol. Łączy ich pewna wspólna cecha – nie dostarczają organizmowi żadnych pożytecznych związków, nie są mu zatem potrzebne do prawidłowego funkcjonowania. Mają natomiast udowodnione niekorzystne działanie, które w dłuższej perspektywie może przyczynić się do poważnych zaburzeń, chorób, a nawet śmierci. Dowiedz się co to używki i sprawdź jaki mają wpływ na zdrowie!

Weźmy pod lupę nasze „ulubione trucizny” i dowiedzmy się, w jaki sposób dokładniej oddziałują na ludzki organizm.

Co to używki?

Używki to substancje, które wpływają na funkcjonowanie układu nerwowego i psychikę człowieka, często wywołując chwilowe uczucie przyjemności, pobudzenia lub odprężenia. Ich działanie nie jest jednak obojętne – w większości przypadków używki mają potencjał uzależniający i prowadzą do licznych zaburzeń w pracy organizmu. Do najczęściej stosowanych używek zaliczamy alkohol, nikotynę, narkotyki, dopalacze, a także kofeinę. Choć niektóre z nich – jak kawa czy herbata – mogą mieć korzystne właściwości w umiarkowanych ilościach, większość używek wiąże się z poważnym ryzykiem zdrowotnym i społecznym. Warto wiedzieć, co to używki, by świadomie unikać tych najbardziej niebezpiecznych i chronić się przed ich długofalowymi skutkami.

Używki a zdrowie – alkohol

Alkohol to łatwo dostępna i społecznie akceptowana substancja psychoaktywna, którą dostać możemy w niemalże wszystkich sklepach. Każda ilość regularnie spożywanego alkoholu może prowadzić do wielu bardzo poważnych problemów zdrowotnych.

Na układ nerwowy oddziałuje jak trucizna – powodując śmierć neuronów i powstawanie zmian zwyrodnieniowych włókien nerwowych. Na tym jednak jego negatywne działanie w organizmie się nie kończy. Wpływa destrukcyjnie na zdolności poznawcze:

• przyczynia się do problemów natury psychicznej,
• powoduje stłuszczenie i marskość wątroby,
• prowadzi do zaburzeń na tle hormonalnym,
• osłabia odporność, przez co zwiększa podatność na infekcje bakteryjne i wirusowe,
• zaburza gospodarkę lipidową,
• wpływa negatywnie na układ krążenia, mogąc prowadzić do jego niewydolności,
• etanol prowadzi do stopniowej degradacji komórek mózgowych,
• obniża nastrój, na dłuższą metę sprzyja częstszemu pojawianiu się epizodów depresyjnych,
• zaburza równowagę elektrolityczną i powoduje odwodnienie organizmu,
• niekorzystnie oddziałuje na mikroflorę jelitową, sprzyjając nadmiernemu rozrostowi bakterii i grzybów, co prowadzi do zaburzenia równowagi mikrobiologicznej,
• może wywołać krwotoczny udar mózgu,
• wywołuje szereg objawów ze strony przewodu pokarmowego, tj: wzdęcia, biegunka, bóle brzucha, wymioty.

Według Narodowego Raportu Zdrowia Polaków (2021) w Polsce aż 15 procent mężczyzn i 5% kobiet codziennie sięga po alkohol. To poważny problem, który prowadzi nie tylko do problemów zdrowotnych, ale w wielu przypadkach również do pogorszenia relacji z bliskimi.

Używki a zdrowie – papierosy

Papierosy to kolejna bardzo szkodliwa dla zdrowia używka. Szacuje się, że w samej Polsce osób palących może być nawet 9 milionów. Dym papierosowy zawiera ponad 4000 szkodliwych substancji, z czego niektóre trafiły na listę substancji toksycznych o działaniu pronowotworowym.

Do najbardziej niebezpiecznych możemy zaliczyć: tlenek węgla, to luen, arsen, substancje smoliste, czy piren.

Do czego może doprowadzić częste palenie papierosów?

• Do wielu chorób nowotworowych, takich jak: rak krtani, przełyku, żołądka, jelita grubego, gardła, jamy ustnej, czy płuc
• Powstawania niekorzystnego dla zdrowia stresu oksydacyjnego, który zaburza pracę organizmu na poziomie komórkowym
• Uszkodzenia narządu wzroku i pojawienia się zaćmy
• Osłabienia układu immunologicznego i zwiększenia podatności na infekcje
• Chorób układu sercowo-naczyniowego, wrzodów żołądka i dwunastnicy

Warto pamiętać, że zagrożenie dla zdrowia niesie również palenie bierne, które ma miejsce w sytuacji, kiedy przebywamy w towarzystwie osób aktywnie palących.